Twee landen, twee verschillende systemen
Het onderscheid is fundamenteel en bepaalt je hele opzet.
In Nederland bestaat er een parallel bouwwerk naast de overheid: beroepsverenigingen, koepels, een tuchtrecht, een geschillencommissie en verzekeraars die dat bouwwerk erkennen. Je statuut is privaatrechtelijk, maar het is reëel en het heeft financiële gevolgen voor je cliënt.
In België bestaat dat bouwwerk niet voor dit beroep. Er is geen erkenningskader, geen terugbetaling, geen koepel die verzekeraars accepteren. Wat overblijft is het gewone ondernemingsrecht, het fiscale recht en de grens van de onwettige uitoefening van de geneeskunde.
De gedetailleerde tabel van deze sectie staat onderaan het artikel.
Nederland: wat de wet vanaf dag één van je eist
De Wet BIG kent het beroep niet, maar de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg wel. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd bevestigt dat alle bepalingen van de Wkkgz op alternatieve behandelaars van toepassing zijn, met als kernnorm artikel 2 lid 3: er mag alleen zorg worden verleend die buiten noodzaak niet leidt tot schade of een aanmerkelijke kans op schade.
De Rijksoverheid somt de concrete verplichtingen op. Voor een eenmanspraktijk komt het hierop neer:
- een klachtenfunctionaris die gratis is voor je cliënt;
- aansluiting bij een door VWS erkende geschilleninstantie, verplicht sinds 2017;
- een intern systeem om incidenten veilig te melden;
- de cliënt informeren over een fout en die vastleggen in het dossier;
- een schriftelijke overeenkomst met elke zorgverlener die voor of met je werkt, eveneens sinds 2017;
- de vergewisplicht bij het inschakelen van een nieuwe zorgverlener;
- meldplicht bij de IGJ voor geweld en voor ontslag wegens ernstig verwijtbaar handelen.
Je hoeft dit niet allemaal zelf op te tuigen. Een lidmaatschap bij de VBAG omvat voor 470 euro per jaar plus 95 euro eenmalige intake de beroeps-, bedrijfs- en productaansprakelijkheidsverzekering, een ongevallenverzekering, Wkkgz-dekking en aansluiting bij geschillencommissie Zorggeschil. Dat is in de praktijk de snelste route naar naleving.
Waar de IGJ wél op handhaaft, is scherp afgebakend: cliënten afhouden van reguliere zorg, gevaarlijke apparaten of stoffen, voorbehouden handelingen verrichten en het voeren van een beschermde titel. Over de werkzaamheid van de therapie zelf oordeelt de inspectie uitdrukkelijk niet.
Nederland: de keten die tot vergoeding leidt
Vergoeding is geen gunst van de verzekeraar, het is de uitkomst van een keten waarin elke schakel de vorige veronderstelt.
- Een opleiding op hbo-niveau van drie tot vier jaar. Dit is de ingangseis van de RBCZ.
- Medische en/of psychosociale basiskennis volgens de Plato-eindtermen, met een diploma dat door CPION of SNRO is erkend. Voor niet-medici is dit een aparte opleiding.
- Lidmaatschap van een beroepsvereniging die bij de RBCZ is aangesloten. Voor de orthomoleculaire therapie zijn dat onder meer MBOG, LVNT, FAGT, VBAG, StCK en NWP.
- Een AGB-code. Zonder die code herkent geen enkele verzekeraar je als zorgaanbieder.
- Verzekering en geschillenregeling: beroeps- en bedrijfsaansprakelijkheid, plus aansluiting bij een door VWS erkende geschillencommissie, plus onderwerping aan het tuchtrecht van een door RBCZ erkend college. Daarbij een VOG, elke vijf jaar te vernieuwen.
Pas dan komt de verzekeraar in beeld. VGZ formuleert de eis kort: zorgaanbieders moeten lid zijn van minstens één erkende koepelorganisatie of beroepsvereniging. Zilveren Kruis vraagt daarnaast expliciet een geldige persoonlijke AGB-code.
Wat je cliënt daarmee terugkrijgt, in 2026: bij Zilveren Kruis 40 euro per dag met een jaarplafond van 250 euro (2 sterren), 450 euro (3 sterren) of 650 euro (4 sterren). Andere verzekeraars liggen in dezelfde orde: Menzis 200 tot 3.500 euro per jaar afhankelijk van het pakket, CZ 350 tot 550 euro, VGZ 300 tot 500 euro, telkens rond 40 euro per dag.
Bij een intakebedrag van 75 tot 150 euro is dat geen marginaal verschil. Het zit vooral in de drempel voor een vervolgconsult, niet in het eerste consult.
Nederland: btw, de vraag die je vóór je eerste factuur beantwoordt
Dit is de post waar starters het vaakst op worden gecorrigeerd.
De Belastingdienst kent de vrijstelling voor de persoonlijke gezondheidskundige verzorging van de mens toe aan drie groepen: BIG-geregistreerden binnen hun deskundigheidsgebied; BIG-geregistreerden buiten hun gebied mits van gelijkwaardig kwaliteitsniveau; en niet-BIG-geregistreerden met een gelijkwaardig kwaliteitsniveau.
Voor die derde groep, waar de orthomoleculair therapeut in valt, gelden concrete criteria. Je hebt een afgeronde hbo-bacheloropleiding van 240 ECTS die gericht is op de beroepsuitoefening, óf een afgeronde gezondheidskundige beroepsopleiding gecombineerd met een andere aanvullende gezondheidskundige opleiding van gelijkwaardig niveau, óf een opleiding aangevuld met relevante kennis en ervaring. In alle gevallen geldt daarbovenop: je moet beschikken over medische basiskennis of psychosociale basiskennis.
Wie daar niet aan voldoet, factureert met btw tegen het algemene tarief. Merk op dat de vermelding "vrijgesteld van btw" op de site van een opleiding gaat over de btw op de opleiding zelf, niet over de btw op jouw consulten.
Voor een startende praktijk is de kleineondernemersregeling het overwegen waard: bij een omzet tot 20.000 euro per kalenderjaar bereken je geen btw, draag je niets af en doe je geen aangifte, maar kun je de btw op je zakelijke kosten en investeringen ook niet aftrekken. De aanvraag moet uiterlijk vier weken voor de ingangsdatum van je aangiftetijdvak binnen zijn.
Voor artsen ligt het anders: de Belastingdienst stelt dat zij zijn vrijgesteld voor alle behandelingen die gericht zijn op de bescherming van de gezondheid van de patiënt, alternatieve behandelingen inbegrepen.
België: wat er overblijft na de opheffing van de wet Colla
De wet van 29 april 1999 op de niet-conventionele praktijken erkende vier praktijken: osteopathie, chiropraxie, acupunctuur en homeopathie. Orthomoleculaire therapie en naturopathie stonden daar nooit bij. De wet van 25 november 2025 houdende diverse bepalingen inzake gezondheid, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 31 december 2025, heft die kaderwet op.
De beroepsverenigingen die er wél onder vielen, beschrijven het gevolg nuchter. De BVAA stelt dat de intrekking "geen nieuw juridisch vacuüm heeft gecreëerd, maar een situatie van tolerantie zonder gestructureerd reguleringsmechanisme heeft bekrachtigd". Osteopaat Vlaanderen wijst erop dat de wet in vijfentwintig jaar nooit volledig is uitgevoerd, en dat de gecoördineerde wet op de uitoefening van de gezondheidszorgberoepen (10 mei 2015) en de wet patiëntenrechten (2002) van kracht blijven.
Voor een orthomoleculair therapeut verandert er in de praktijk dus niets, want er was niets. De grens die telt is de onwettige uitoefening van de geneeskunde: het gewoonlijk verrichten, zonder het vereiste diploma, van handelingen die bestaan uit het onderzoeken van de gezondheidstoestand, het stellen van een diagnose of het behandelen van een aandoening. Het precieze artikelnummer en de strafmaat zijn hier bewust niet vermeld omdat ze in deze redactie niet uit een primaire bron zijn geverifieerd; laat ze door een jurist nagaan als je op de grens opereert.
Eén titel is wél beschermd en dus relevant voor je positionering: die van diëtist, op grond van het koninklijk besluit van 19 februari 1997. Daarvoor heb je een erkenning van de gemeenschap en een visum van de FOD Volksgezondheid nodig, na een voltijdse hogere opleiding van minstens drie jaar. Het is ook de enige route waarlangs een voedingsconsult in België wordt terugbetaald: Partenamut vergoedt twintig euro per sessie, vier sessies per jaar en twaalf bij zware of chronische pathologie, en eist daarvoor uitdrukkelijk die erkenning en dat visum.
Aan de beroepsverenigingskant bestaat de BBNa, de Beroepsvereniging Beoefenaars Natuurgeneeskunde, erkend door de Raad van State, met toelating op basis van een diploma "Gezondheidstherapeut" of gelijkwaardig na een toelatingscommissie. Een Belgische beroepsvereniging die specifiek voor orthomoleculaire therapeuten is opgericht, is niet gevonden. De Nederlandse MBOG erkent wel kPNI Belgium als kwalificerende opleiding, wat een omweg biedt voor wie een lidmaatschap wil.
België: btw en sociaal statuut
Btw. De wet van 11 juli 2021 herschreef artikel 44 § 1 van het btw-wetboek met ingang van 1 januari 2022. De vrijstelling geldt sindsdien voor de gereglementeerde beroepen én voor beoefenaars van niet-gereglementeerde medische en paramedische beroepen die kunnen aantonen dat ze over de noodzakelijke kwalificaties beschikken. De concrete toetsingscriteria van de administratie zijn in deze redactie niet uit een primaire bron gehaald: laat je positie bevestigen door je boekhouder voordat je factureert.
De vrijstellingsregeling voor kleine ondernemingen ligt op 25.000 euro omzet exclusief btw per jaar, met pro rata bij een onvolledig jaar. Ook onder die regeling heb je een btw-nummer nodig, moet je op je facturen de wettelijke vermelding van de vrijstellingsregeling zetten (vraag de exacte Nederlandstalige formulering op bij de FOD Financiën of je boekhouder), en dien je jaarlijks een klantenlisting in. Aftrek is uitgesloten. Sinds 1 januari 2025 kunnen ook ondernemingen uit andere lidstaten van de regeling gebruikmaken, met een Europees plafond van 100.000 euro.
Sociaal statuut. Als zelfstandige in hoofdberoep bedraagt de minimale kwartaalbijdrage in 2026 925,59 euro, berekend op een netto belastbaar inkomen van 17.374,08 euro. Boven dat bedrag geldt een tarief van 20,50 procent tot 75.024,54 euro.
In bijberoep is er geen minimumbijdrage: onder een inkomen van 1.922,16 euro betaal je niets, daarboven geldt hetzelfde tarief van 20,50 procent. Een starter in bijberoep betaalt voorlopig 102,40 euro per kwartaal.
Voor wie naast een loondienstbetrekking begint, is dat verschil bepalend. Met een bijberoep bouw je een praktijk op zonder dat de sociale bijdragen je eerste jaren opeten.
Wat dit voor jou betekent
In Nederland is de vraag niet of je mag starten, maar of je in het vergoedingscircuit wilt. Wil je dat, dan bepaalt de RBCZ-lat je opleidingskeuze en niet andersom, en reken je vanaf dag één op de kosten van lidmaatschap, verzekering, geschillenregeling en VOG. Wil je dat niet, dan blijft de Wkkgz onverkort gelden: klachtenfunctionaris en geschilleninstantie zijn geen keuze.
Wat in beide gevallen niet verandert, is waarom dit werk de moeite waard is. Een zorgverlener die de tijd neemt, in de keten terugloopt en werkt met hefbomen die niemand betwist, levert werk dat het reguliere circuit vandaag niet financiert. De administratie hieronder is geen doel op zich, ze is wat je toelaat dat werk professioneel en zonder risico te doen.
In België is de vraag eerder hoe je je positioneert zonder erkenningskader. Twee routes werken. Bouwen op een beschermde titel (diëtist, of een (para)medisch diploma), wat toegang geeft tot terugbetaling en tot de btw-vrijstelling. Of volledig privaat werken, met een tarief dat de afwezigheid van terugbetaling incalculeert en een communicatie die zorgvuldig binnen de grenzen van de onwettige uitoefening blijft.
De eerste stappen, per land
De gedetailleerde tabel van deze sectie staat onderaan het artikel.
De NACE-code en de kosten van de inschrijving bij een ondernemingsloket zijn hier niet geverifieerd; vraag ze op bij je sociaal verzekeringsfonds of ondernemingsloket.
Om te onthouden
- De titel is in beide landen onbeschermd, maar dat betekent niet dat er geen verplichtingen zijn.
- Nederland: de Wkkgz geldt vanaf je eerste consult. Klachtenfunctionaris en geschilleninstantie zijn verplicht sinds 2017.
- Nederland: vergoeding is een keten van vijf schakels (hbo-opleiding, Plato-basiskennis, lidmaatschap, AGB-code, verzekering). Ontbreekt er één, dan is er geen vergoeding.
- België: de wet Colla is opgeheven door de wet van 25 november 2025, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 31 december 2025. Er is geen vervangend kader, en orthomoleculaire therapie viel er sowieso nooit onder.
- Btw is in beide landen een kwalificatiekwestie, geen beroepskwestie. Laat je positie bevestigen voor je eerste factuur.
- In België is starten in bijberoep financieel een heel ander verhaal dan in hoofdberoep: 102,40 euro per kwartaal tegenover 925,59 euro.
- Bij Simplycure steunen we de preventieve benadering en we zeggen het. Wij kennen supplementen geen therapeutische werking toe.
Deze tekst is informatief en vervangt geen juridisch, fiscaal of boekhoudkundig advies. Bedragen en regels wijzigen; toets je eigen situatie bij een professional. De auteur is geen zorgverlener; dit artikel gaat over het beroep, het juridisch kader en de economie van de praktijk, niet over de klinische inhoud.
Meer over het vak en de opleidingen: Wat is orthomoleculaire geneeskunde? en Opleiding orthomoleculair therapeut in Nederland en België.
Simplycure laat praktijkhouders supplementen van meerdere laboratoria aanbevelen zonder voorraad of voorfinanciering: de cliënt bestelt en wordt rechtstreeks beleverd. Maak gratis een praktijkaccount aan.
Bronnen
- Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, "Alternatieve behandelaars". https://www.igj.nl/zorgsectoren/eerstelijnszorg/alternatieve-behandelaars
- Rijksoverheid, voorschriften zorgaanbieders Wkkgz. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/kwaliteit-van-de-zorg/vraag-en-antwoord/voorschriften-zorgaanbieders-wet-kwaliteit-klachten-en-geschillen-zorg
- RBCZ, aanmeldprocedure. https://rbcz.nu/aanmeldprocedure/
- VBAG, therapeutlidmaatschap. https://vbag.nl/therapeut-lidmaatschap/
- Cooperatie VGZ, erkende koepelorganisaties. https://www.cooperatievgz.nl/zorgaanbieders/alternatieve-zorg/beleid/erkende-koepelorganisaties
- Zilveren Kruis, alternatieve geneeswijzen 2026. https://www.zilverenkruis.nl/consumenten/vergoedingen/alternatieve-geneeswijzen
- Zorgwijzer, vergoedingsoverzicht 2026. https://www.zorgwijzer.nl/vergoeding/alternatieve-geneeswijzen
- Belastingdienst, medische beroepsbeoefenaren. https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/zakelijk/btw/tarieven_en_vrijstellingen/vrijstellingen/gezondheidszorg/medische_beroepsbeoefenaren/medische_beroepsbeoefenaren
- Belastingdienst, gelijkwaardig kwaliteitsniveau bij medische diensten. https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/zakelijk/btw/tarieven_en_vrijstellingen/vrijstellingen/gezondheidszorg/medische_beroepsbeoefenaren/gelijkwaardig_kwaliteitsniveau_bij_medische+diensten
- Ondernemersplein, kleineondernemersregeling. https://ondernemersplein.overheid.nl/subsidies-en-regelingen/kleineondernemersregeling/
- Artsenkrant, "Wet 'diverse bepalingen inzake gezondheid' gepubliceerd", 31 december 2025. https://artsenkrant.pmg.be/nl/dossier/EAKbe2552S54_00
- Medi-Sfeer, "Einde van de Colla-wet", 29 januari 2026. https://www.medi-sfeer.be/nl/nieuws/beroepsnieuws/einde-van-de-colla-wet-acupuncturisten-weigeren-lsquo-grijze-tolerantie-rsquo.html
- Osteopaat Vlaanderen, "Vaarwel Wet Colla (1999-2025)". https://www.osteopaat.vlaanderen/vaarwel-wet-colla
- FOD Volksgezondheid, niet-conventionele praktijken. https://www.health.belgium.be/nl/niet-conventionele-praktijken
- FOD Volksgezondheid, beroepstitel diëtist. https://www.health.belgium.be/nl/professionals/gezondheidsprofessionals/menselijke-gezondheid/gezondheidszorgberoepen/toegang-tot-gezondheidszorgberoepen/paramedische-beroepen/dietist
- Partenamut, diététique. https://www.partenamut.be/fr/remboursements-avantages/paramedical-et-autres-therapies/dietetique
- Practicali, btw-plicht (para)medische beroepen vanaf 1 januari 2022. https://www.practicali.be/blog/medici-paramedici-btw-plichtig-vanaf-1-januari-2022
- Xerius, vrijstellingsregeling kleine ondernemingen. https://www.xerius.be/fr-be/devenir-independant/votre-preparation/franchise-tva
- Wolters Kluwer, hervorming btw-vrijstelling kleine ondernemingen 2025. https://www.wolterskluwer.com/fr-be/expert-insights/overhaul-vat-exemption-small-businesses
- Liantis, sociale bijdragen 2026, hoofdberoep en bijberoep. https://www.liantis.be/fr/devenir-independant/cotisations-sociales/calculer/titre-principal en https://www.liantis.be/fr/devenir-independant/cotisations-sociales/calculer/titre-complementaire
- BBNa, Beroepsvereniging Beoefenaars Natuurgeneeskunde. https://natuurgeneeskundigen.be/
